ⓘ Κοινωνική ανθρωπολογία

Κοινωνική ανθρωπολογία

Ως κλάδος των κοινωνικών επιστημών, η κοινωνική ανθρωπολογία αποσκοπεί στη διερεύνηση των διαφορετικών μορφών της ανθρώπινης ύπαρξης και εμπειρίας σε όλη τους την ευρύτητα. Στόχος της είναι η διαπίστωση των γενικών και ειδικών αρχών που διέπουν τις πολιτισμικές διαφορές και ομοιότητες ανάμεσα στις ανθρώπινες κοινωνίες.

Ανθρωπολογία

Με τον όρο ανθρωπολογία εννοείται η επιστήμη που μελετά τον άνθρωπο, τις ανθρώπινες φυλές και τους ανθρώπινους πολιτισμούς. Αντικείμενο έρευνας αποτελούν οι πηγές και η ανάπτυξη των ανθρώπινων κοινωνιών, καθώς και οι διαφορές που παρουσιάζουν μεταξύ τους. Η λέξη ανθρωπολογία ετυμολογείται από τις ελληνικές λέξεις άνθρωπος και λόγος. Οι ανθρωπολόγοι επιχειρούν διερευνώντας το φάσμα της ανθρώπινης συμπεριφοράς και δραστηριότητας, να επιτύχουν την πλήρη περιγραφή των πολιτισμικών και κοινωνικών φαινομένων.

Εθνολογία

Από τις λέξεις, η Εθνολογία ως σπουδή περιλαμβάνει συνθετικές μελέτες και θεωρητικά συμπεράσματα που εξάγονται από εθνογραφικές παρατηρήσεις, οι οποίες αφορούν "πρωτόγονες" κοινωνίες. Ο όρος Εθνολογία επικρατεί κυρίως στη Γαλλία με τάση να αντικατασταθεί από τον όρο Κοινωνική ανθρωπολογία.

Ανθρωπολογία της γλώσσας

Ανθρωπολογία της γλώσσας ή γλωσσική ανθρωπολογία ή ανθρωπογλωσσολογία ονομάζεται η διεπιστημονική μελέτη της επίδρασης της γλώσσας στην κοινωνία. Είναι ένα παρακλάδι της ανθρωπολογίας το οποίο προήλθε από την προσπάθεια καταγραφής γλωσσών υπό εξαφάνιση, και έχει εξελιχθεί τα τελευταία 100 χρόνια ώστε να συμπεριλάβει στην έρευνά της κάθε πτυχή της δομής και της χρήσης της γλώσσας. Η ανθρωπολογία της γλώσσας εξερευνά το πως η γλώσσα πλάθει την επικοινωνία, σχηματίζει κοινωνικές ταυτότητες και ομαδικές συνεργασίες, οργανώνει μεγάλου βεληνεκούς πολιτισμικές πεποιθήσεις και ιδεολογίες, και αναπ ...

Άλφρεντ Ρέτζιναλντ Ράντκλιφ-Μπράουν

Ο Άλφρεντ Ρέτζιναλντ Ράντκλιφ-Μπράουν A. R. Radcliffe-Brown 1881 - 1955 γεννήθηκε στο Μπέρμινγκχαμ, της Αγγλίας. Ως ανθρωπολόγος διεξήγαγε το μεγαλύτερο μέρος της έρευνάς του ανάμεσα σε παραδοσιακούς λαούς. Πίστευε ότι οι επιστημονικές μέθοδοι θα έπρεπε να εφαρμόζεται για τη μελέτη μιας κοινωνίας και τις κοινές αξίες της γνωστές ως "συλλογική συνείδηση". Ανάμεσα στο 1926 και το 1931, ο Ράντκλιφ-Μπράουν δίδαξε ανθρωπολογία στο πανεπιστήμιο του Σίντνεϊ. Το πρώτο ταξίδι του στην Αυστραλία έγινε το 1910, όπου μαζί με τους Γκραντ-Γουότσον και Ντ. Μπέιτς διεξήγαγε έρευνα για τις φυλές των Αβορίγ ...

Ανθρωπολογία της τέχνης

Η Ανθρωπολογία της Τέχνης είναι υποκατηγορία της κοινωνικής ανθρωπολογίας αφιερωμένη στη μελέτη της τέχνης σε διαφορετικά πολιτισμικά πλαίσια. Η ανθρωπολογία της τέχνης, επικεντρώνεται στις ιστορικές, οικονομικές και αισθητικές διαστάσεις μη δυτικών μορφών τέχνης, συμπεριλαμβανομένου και εκείνων που είναι γνωστές ως φυλετικές τέχνες.

Δομισμός

Με τον όρο δομισμός, ή στρουκτουραλισμός εκ του αντίστοιχου αγγλικού και γαλλικού όρου, φέρεται μια κοινή θεωρία ανθρωπολογικών επιστημών με στόχο την ανάλυση των ανθρωπίνων πραγμάτων ως υποσύνολο ενός ευρύτερου συνόλου που αλληλοπροσδιορίζονται με βάση κάποιους κανόνες κατά την έννοια της δόμησης. Πρόκειται για είδος μεθοδολογίας των κοινωνικών επιστημών χωρίς φιλοσοφική προέκταση. Βασικές έννοιες του δομισμού είναι η ολότητα και η διάδραση σε μια ιδανική μορφή που επιδέχονται μια λογικο-μαθηματική διατύπωση. Η έννοια του δομισμού άρχισε να εμφανίζεται περί τα μέσα του 20ου αιώνα σε τρεις ...

Πανεπιστήμιο Κεντρικής Ευρώπης

Το Πανεπιστήμιο Κεντρικής Ευρώπης, Közép-európai Egyetem) είναι ένα ίδρυμα ανώτατης εκπαίδευσης που προσφέρει αποκλειστικά μεταπτυχιακά προγράμματα στην αγγλική γλώσσα και απονέμει μεταπτυχιακούς και διδακτορικούς τίτλους στις Κοινωνικές και Ανθρωπιστικές Επιστήμες, στην Επιστήμη του Δικαίου, στη Δημόσια Διοίκηση, τη Διοίκηση Επιχειρήσεων, τις Επιστήμες του Περιβάλλοντος και τα Μαθηματικά. Το ίδρυμα αυτό βρίσκεται στη Βουδαπέστη ενώ είναι πιστοποιημένο τόσο στις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και στην ίδια την Ουγγαρία. Το Πανεπιστήμιο Κεντρικής Ευρώπης ιδρύθηκε το 1991 ώς συνέχεια των δημοκρατικώ ...

Θάντι Νιούτον

Η Θάντι Νιούτον είναι Αγγλίδα ηθοποιός. Γεννήθηκε το 1972 στο Λονδίνο και έχει καταγωγή από την Αγγλία και τη Ζιμπάμπουε. Ξεκίνησε από μικρή τον χορό, όμως ένας τραυματισμός στην εφηβεία την έστρεψε στην υποκριτική. Επίσης, πριν γίνει γνωστή, σπούδασε κοινωνική ανθρωπολογία στο Downing College του Κέιμπριτζ. Έχει συμμετάσχει σε ταινίες και τηλεοπτικές σειρές, με πιο σημαντική την ταινία Crash του 2004, για την οποία κέρδισε το βραβείο BAFTA Β γυναικείου ρόλου, καθώς και το βραβείο Satellite και το βραβείο Σωματείου Ηθοποιών από κοινού με όλο το καστ. Επίσης, έχει προταθεί για Χρυσή Σφαίρα ...

Σόφκα Ζινόβιεφ

Η Σόφκα Ζινόβιεφ είναι Αγγλίδα συγγραφέας. Η Ζινόβιεφ γεννήθηκε το 1961 στο Λονδίνο. Από την πλευρά του πατέρα της έχει ρίζες στην Ρωσία. Σπούδασε Κοινωνική Ανθρωπολογία στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ.

Κοινωνική διαστρωμάτωση

Κοινωνική διαστρωμάτωση είναι η ιεράρχηση ή διαβάθμιση των ατόμων και των ομάδων σε στρώματα, που εκφράζεται με τη δομική ανισότητα στην κατανομή των επιβραβεύσεων, των προνομίων και των πόρων. Η φυλή, η εθνότητα, ο πλούτος και το κύρος των κοινωνικών υποκειμένων παίζουν σημαντικό ρόλο στην κατάταξή τους στην κοινωνική διαστρωμάτωση. Ο τρόπος με τον οποίο είναι συγκροτημένες οι κοινωνίες συντελεί στο να υπάρχουν ανισότητες στην κατανομή του πλούτου, των δικαιωμάτων, της πρόσβασης στην γνώση ανάμεσα στα μέλη των κοινωνιών. Η έννοια της κοινωνικής διαφοροποίησης, η οποία είναι η διαδικασία μ ...

Τζον Κ. Κάμπελ

Γεννήθηκε στο Μέρτον του Λονδίνου και φοίτησε το Kings College, από το οποίο αποφοίτησε με άριστα. Σπούδασε κλασσική φιλολογία και το 1941 εγγράφηκε στο Pembroke College του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ προκειμένου να σπουδάσει οικονομικά. Λόγω του πολέμου κατατάχθηκε ως ανθυπολοχαγός στο στρατό και μετά την ολοκλήρωσή της εκπαίδευσής του στάλθηκε στην Βόρεια Αφρική. Στις 10 Ιουλίου 1943 συμμετείχε στην απόβαση στη Σικελία, λίγο αργότερα όμως τραυματίστηκε και παρέμεινε καθηλωμένος για τρείς μήνες. Τον Ιανουάριο του 1944 συμμετείχε στην απόβαση του Άντσιο και στη συνέχεια εντάχθηκε στην 28η ...

Γάμος

Γάμος ονομάζεται η τελετή με την οποία συνιστάται και αναγνωρίζεται μια νόμιμη γενετήσια ένωση που θα οδηγήσει στη δημιουργία μιας οικογένειας. Πρόκειται για μια διαβατήρια τελετουργία που σφραγίζει το πέρασμα του ατόμου από μια κατάσταση σε μια άλλη. Επίσης ο όρος δηλώνει όχι μόνο τη σύναψη αλλά και την ήδη συστημένη νόμιμη γενετήσια ένωση. Έτσι πρόκειται για έναν θεσμό, ο οποίος προσδιορίζεται ως η κοινωνικά αναγνωρισμένη ένωση δύο προσώπων. Ο γάμος είναι ένας ζωτικός θεσμός για την κοινωνία - δεν είναι τυχαίο ότι οι άγαμοι και τα άτεκνα ζευγάρια, διαχρονικά, λίγο ή πολύ περιθωριοποιούντ ...

Η δυτική ψευδαίσθηση της ανθρώπινης φύσης

Η δυτική ψευδαίσθηση της ανθρώπινης φύσης είναι τίτλος βιβλίου του Αμερικανού κοινωνικού ανθρωπολόγου Μάρσαλ Σάλινς, το οποίο εκδόθηκε αρχικά στην αγγλική γλώσσα το 2008. Το βιβλίο αφορά ζητήματα πολιτικής φιλοσοφίας ιδωμένα από ανθρωπολογική σκοπιά, ενώ προέκυψε ως επέκταση μίας σειράς διαλέξεων που έδωσε ο συγγραφέας το 2005 στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν.

Καταμερισμός της εργασίας

Ο καταμερισμός της εργασίας είναι ο διαχωρισμός των δραστηριοτήτων σε τομείς, τύπους απασχόλησης και ρόλους ευθύνης, και η εξειδίκευση των εργατών στους ρόλους αυτούς. Η πρακτική αυτή εφαρμόζεται για χιλιάδες χρόνια, και ήταν μια από τις κύριες δυνάμεις που οδήγησε στην δημιουργία των κοινωνικών τάξεων και την μετέπειτα ανάπτυξη του εμπορίου. Η πολιτικο-οικονομική θεωρία που αναπτύχθηκε γύρω από την πρακτική αυτή, οδήγησε στην άνοδο του νεοφιλελευθερισμού και καπιταλισμού αντίστοιχα, των οποίων αποτελεί ένα από τα συστατικά στοιχεία.

Μητριαρχία

Η μητριαρχία είναι η πρώτη μορφή κοινωνικής οργάνωσης των ανθρώπων της προϊστορικής περιόδου με κυρίαρχα χαρακτηριστικά τη γυναικοκρατία και τη λατρεία της Μητέρας Θεάς. Η μητριαρχία είναι κοινωνιολογικός, πολιτικός και θρησκευτικός όρος: πρόκειται για μορφή διακυβέρνησης ενός κράτους και κατ επέκτασιν "ένα σύστημα κοινωνικής οργάνωσης, στο οποίο υπολογίζεται μόνο η μητρική συγγένεια, ενώ η γυναίκα-μητέρα κατέχει την κυρίαρχη θέση στην κοινωνία και στην οικογένεια. Η γυναίκα αποτελεί αρχηγό του γένους, οπότε και κληρονομικά δικαιώματα μεταβιβάζονται στα θηλυκά μέλη της κάθε οικογένειας. Στ ...

Μοργανατικός γάμος

Με το επίθετο μοργανατικός, από τη γαλλική λέξη morganatique, χαρακτηρίζεται γενικά ο γάμος γόνου Ηγεμόνα στον οποίο δεν έχει παρασχεθεί σχετική άδεια από τον αρχηγό του Ηγεμονικού Οίκου. Πρόκειται για άδεια αρραβώνα, ως δώρο πολιτειακού χαρακτήρα, που ανάγεται κατά εθιμικό δίκαιο στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία απ΄ όπου και υιοθετήθηκε από τον λεγόμενο σαλικό κώδικα. Η άδεια αυτή μπορεί και να περιέχει θρησκευτικό χαρακτήρα εφόσον ορίζεται, υποχρεώνει, ή απλά επιτρέπει τον ασπασμό άλλου θρησκευτικού δόγματος. Σύμφωνα με το σαλικό κώδικα ο μοργανατικός γάμος, δηλαδή χωρίς την παραπάνω συγκαταβα ...

Παιδικός γάμος

Ο παιδικός γάμος είναι ένας επίσημος γάμος ή άτυπη συμβίωση όπου τουλάχιστον ένα από τα δύο μέρη είναι άτομο που δεν έχει συμπληρώσει μια ορισμένη ηλικία και θεωρείται παιδί ή ανήλικος. Κατά τη UNICEF, αυτή η ηλικία είναι τα 18 έτη. Η νόμιμη ηλικία γάμου σε ορισμένα κράτη και νομικά συστήματα είναι κάτω των 18 ετών, ειδικά στην περίπτωση κοριτσιών. Ακόμα και όταν η νόμιμη ηλικία γάμου ορίζεται στα 18, πολλές χώρες επιτρέπουν τον γάμο νωρίτερα, με τη συγκατάθεση των γονέων ή σε ειδικές περιπτώσεις, όπως η εγκυμοσύνη στην εφηβεία. Σε ορισμένες χώρες, οι πολιτισμικές παραδόσεις υπερισχύουν το ...

Παλλακεία

Ως παλλακεία ορίζονται διάφορες μορφές διαπροσωπικών διαρκών σχέσεων μεταξύ των δύο φύλων, που όμως δε συνιστούν γάμο. Η έλλειψη γαμικής διάθεσης οφείλεται, συνήθως, σε διαφορά κοινωνικής θέσης ή οικονομικής κατάστασης. Στο πλαίσιο του βυζαντινορωμαϊκού δικαίου ως παλλακεία ορίζεται η σταθερή συμβίωση και συγκατοίκηση ενός άνδρα και μιας γυναίκας, από την οποία, όμως, συμβίωση λείπει η γαμική διάθεση. Η παλλακεία ίσχυσε ως κοινωνικά αποδεκτή ή ανεκτή κατάσταση - ενίοτε δε και ως νομικά αναγνωρισμένος και ρυθμιζόμενος θεσμός - σε διάφορες ιστορικές περιόδους και πολιτισμούς. Αποτελούσε δε σ ...

Πατριαρχία

Πατριαρχία ονομάζεται το κοινωνικό σύστημα στο οποίο οι άντρες κρατούν κατά κύριο λόγο την εξουσία και κυριαρχούν στην πολιτική, αποτελούν ηθικές και ιδεολογικές αυθεντίες και διαθέτουν κοινωνικά προνόμια ενώ συνήθως διαθέτουν τον έλεγχο της περιουσίας. Οι πατριαρχικές κοινωνίες είναι συνήθως ανδρογραμμικές,δηλαδή η περιουσία και το οικογενειακό όνομα κληρονομούνται από άντρα σε άντρα. Πατριάρχης είναι η αρσενική κεφαλή μιας εκτεταμένης οικογένειας που ασκεί δεσποτική και απόλυτη εξουσία, ή, κατέπέκταση, ένα μέλος της άρχουσας τάξης ή κυβέρνησης μιας κοινωνίας που ελέγχεται από γηραιούς άν ...

Πολιτικός γάμος

Στην Ελλάδα νομιμοποιήθηκε το 1982 με τον νόμο 1250 από τον Ανδρέα Παπανδρέου, 200 χρόνια μετά την καθιέρωσή του από τη Γαλλική Επανάσταση. Έως τότε ίσχυε η υποχρεωτική ιερολογία του γάμου θρησκευτικός γάμος, που είχε καθιερωθεί με Νεαρά του αυτοκράτορα Λέοντος ΣΤ του Σοφού το 893 μ.Χ. "Μη ερρώσθαι τα συνοικέσια άνευ της ιεράς ευλογίας". Είναι γάμος που διεξάγεται στα κατά τόπους Δημαρχεία των δήμων της χώρας από τους αντιδημάρχους. Σε αυτόν συμμετέχουν οι μελλόνυμφοι και δύο μάρτυρες.

Πολιτισμικό σοκ

Το πολιτισμικό σοκ είναι ο αποπροσανατολισμός ο οποίος γίνεται αισθητός από ένα πρόσωπο το οποίο βρίσκεται αντιμέτωπο με έναν τρόπο ζωής με τον οποίο, το ίδιο, δεν έχει εξοικειωθεί. Είναι δυνατό να γίνει αισθητός κατά την διάρκεια επισκέψεως σε χώρα του εξωτερικού, ως αποτέλεσμα μετανάστευσης, κατά την διάρκεια μεταβολής σε κοινωνικό επίπεδο ή, απλώς, λόγω αλλαγής του τρόπου ζωής. Η έννοια culture shock ορίστηκε για πρώτη φορά από τον Καναδό ανθρωπολόγο Καλέρβο Όμπεργκ το 1960. Στα αίτια και τις συνηθέστερες μορφές του πολιτισμικού σοκ περιλαμβάνονται τα κάτωθι: η πληροφοριακή υπερφόρτωση, ...

Ταμπού

Ο όρος ταμπού προέρχεται από τις γλώσσες της Πολυνησίας και σημαίνει "απαγορευμένος". Στην πρωταρχική του έννοια, αφορά πρωτόγονους πολιτισμούς, και σημαίνει το πρόσωπο ή το αντικείμενο που απαγορεύεται να πλησιάσει, να αγγίξει, να κατονομάσει ή να χρησιμοποιήσει κανείς, επειδή θεωρείται ιερό ή μιαρό. Το ταμπού θεωρείται μιαρό κι ακάθαρτο, προξενώντας κακό σ όποιον έρθει σ επαφή μ αυτό. Έτσι, λοιπόν ταμπού σε μια γενικότερη σημασία είναι κάτι το απαγορευμένο με έννοια μαγική και δεισιδαιμονική. Με ευρύτερη έννοια, ο όρος χρησιμοποιείται σήμερα για να δηλώσει οτιδήποτε απαγορευμένο, κυρίως ...

Τοτέμ και ταμπού

Το Τοτέμ και ταμπού είναι τίτλος συγγράματος του θεμελιωτή της ψυχανάλυσης Σίγκμουντ Φρόιντ, το οποίο δημοσιεύτηκε το 1913, αρχικά υπό μορφή τεσσάρων εκτενών άρθρων στο περιοδικό Imago. Ο Φρόιντ, εδώ, ασχολείται με ζητήματα κοινωνικής ανθρωπολογίας, αρχαιολογίας και θρησκειολογίας, προσεγγίζοντάς τα από ψυχαναλυτική σκοπιά. Η βασική θέση του συγγραφέα είναι η ψυχολογική ομοιότητα μεταξύ πρωτόγονων λαών, παιδιών και νευρωτικών.

Ψυχολογία των μαζών και ανάλυση του εγώ

Η Ψυχολογία των μαζών και ανάλυση του εγώ είναι τίτλος συγγράματος του θεμελιωτή της ψυχανάλυσης Σίγκμουντ Φρόιντ, το οποίο δημοσιεύτηκε αρχικά στη γερμανική γλώσσα το 1921. Ο Φρόιντ, εδώ, καταπιάνεται με το ζήτημα της ψυχολογικής ανάλυσης της έννοιας της μάζας, ενός παροδικού σχηματισμού ετερόκλητων ανθρώπων με κάποιο κοινό χαρακτηριστικό και πρόσκαιρα ομοιογενή συμπεριφορά, από ψυχαναλυτική σκοπιά.