ⓘ Λογοτεχνία

Λογοτεχνία

Με τον όρο Λογοτεχνία ορίζονται τα γραπτά και μη προφορικά προϊόντα του έντεχνου λόγου. Η λογοτεχνία είναι έννοια στενότερη από τη γραμματεία, που περιλαμβάνει το σύνολο των - γραπτών κατά κανόνα- κειμένων μιας συγκεκριμένης κοινότητας. Αυτό, λοιπόν, που διαφοροποιεί τα λογοτεχνικά κείμενα από τα μη λογοτεχνικά είναι η "λογοτεχνικότητα". Η έννοια της λογοτεχνικότητας βέβαια δεν μπορεί να οριστεί εύκολα, γι αυτό και ο χώρος της Λογοτεχνίας δεν μπορεί να καθοριστεί με αυστηρά όρια. Για τον καθορισμό της έννοιας της λογοτεχνικότητας έχουν γίνει πολλές προσπάθειες, οι οποίες μπορούν να διακριθ ...

Δημώδης βυζαντινή λογοτεχνία

Ο όρος δημώδης βυζαντινή λογοτεχνία χρησιμοποιείται για να περιγράψει την ελληνική λογοτεχνική παραγωγή των βυζαντινών χρόνων που είναι γραμμένη σε μη λόγια γλώσσα. Οι απαρχές της χρήσης στη λογοτεχνία μιας γλώσσας που πλησιάζει την κοινή εντοπίζονται στον 12ο αι., σε κείμενα όπως ο Διγενής Ακρίτας και τα Πτωχοπροδρομικά ποιήματα. Ο όρος "βυζαντινή" στα σχετικά εγχειρίδια χρησιμοποιείται συνήθως με μια σημασία κάπως ευρύτερη από τα αυστηρά χωρικά και χρονικά όρια της βυζαντινής αυτοκρατορίας και συμπεριλαμβάνει και έργα που γράφτηκαν σε περιοχές που είχαν περιέλθει σε δυτική κυριότητα. Το ...

Αγγλική λογοτεχνία

Η λογοτεχνία της Αγγλίας, καθώς και η λογοτεχνία των βρετανικών νησιών που είναι γραμμένη στα Αγγλικά, αποτελεί μέρος της λογοτεχνικής κληρονομιάς του αγγλόφωνου κόσμου. Η επίδραση που άσκησε και που δεν παύει και σήμερα να ασκεί, δεν περιορίζεται στη λογοτεχνία των χωρών που υπήρξαν ή εξακολουθούν να είναι μέλη της Κοινοπολιτείας, ή στη λογοτεχνία των Ηνωμένων Πολιτειών.

Διονύσιος Σολωμός

Ο Διονύσιος Σολωμός ήταν Έλληνας ποιητής, πιο πολύ γνωστός για τη συγγραφή του ποιήματος "Ύμνος εις την Ελευθερίαν", οι πρώτες δύο στροφές του οποίου έγιναν ο εθνικός ύμνος της Ελλάδας και ύστερα της Κύπρου. Κεντρικό πρόσωπο της Επτανησιακής σχολής, ο Διονύσιος Σολωμός θεωρήθηκε και θεωρείται ο εθνικός ποιητής των Ελλήνων, όχι μόνο γιατί έγραψε τον Εθνικό Ύμνο, αλλά και διότι αξιοποίησε την προγενέστερη ποιητική παράδοση και ήταν ο πρώτος που καλλιέργησε συστηματικά τη δημοτική γλώσσα και άνοιξε το δρόμο για τη χρησιμοποίησή της στη λογοτεχνία, αλλάζοντας ακόμη περισσότερο τη στάθμη της. Σ ...

Αλβανική λογοτεχνία

Η αλβανική λογοτεχνία ξεκίνησε κατά την Πρώιμη Νεότερη Περίοδο και περιέχει εκείνα τα λογοτεχνικά κείμενα και έργα που είναι γραμμένα στην αλβανική, μια ινδοευρωπαϊκή γλώσσα που καταλαμβάνει έναν ανεξάρτητο κλάδο και δεν συγγενεύει στενά με καμιά άλλη γλώσσα. Ο όρος αναφέρεται στη αλβανόγλωσση λογοτεχνία της Αλβανίας, των χωρών της πρώην Γιουγκοσλαβίας και της αλβανικής Διασποράς.

Ρομαντισμός (λογοτεχνία)

Με τον όρο ρομαντισμός στη λογοτεχνία εννοείται το λογοτεχνικό κίνημα που, με επίκεντρο τη Γερμανία, την Αγγλία και τη Γαλλία, εξαπλώθηκε στην Ευρώπη το πρώτο ήμισυ του 19ου αιώνα. Το θεμέλιο όμως της επίδρασης του ρομαντισμού στη λογοτεχνία διαμορφώθηκε στις αρχές του 18ου αιώνα. Η γενικευμένη κρίση οι ταχείς ρυθμοί αστικοποίησης και εκβιομηχάνισης των ευρωπαϊκών χωρών, μετά τη διάσπαση της φεουδαρχικής κοινωνίας, είχε ως αποτέλεσμα μια σειρά ραγδαίων εξελίξεων σε οικονομικό, κοινωνικό και πολιτισμικό επίπεδο. Οι έντονες οικονομικές ανακατατάξεις οδήγησαν σε σημαντική πτώση του βιοτικού ε ...

Νεοελληνική λογοτεχνία

Με τον όρο Νεοελληνική λογοτεχνία αναφερόμαστε στην λογοτεχνία του νέου ελληνισμού. Οι περισσότεροι μελετητές ανάγουν τις αρχές της νεοελληνικής λογοτεχνίας ήδη στα βυζαντινά χρόνια, στα πρώτα γραπτά κείμενα σε δημώδη γλώσσα που εμφανίζονται κατά τον 11ο αι. περίπου. Κριτήριο της διάκρισης αυτής δεν είναι μόνο η γλώσσα των κειμένων, αλλά και το γεγονός ότι σε αρκετά από αυτά τα λογοτεχνικά έργα εμφανίζονται στοιχεία που επιβιώνουν και παίζουν σημαντικό ρόλο στην διαμόρφωση της λογοτεχνικής παραγωγής μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453. Γι αυτόν τον λόγο, και παρά τις ποικίλες απόψ ...

Παιδική λογοτεχνία

Η παιδική λογοτεχνία είναι το σύνολο των αισθητικά δικαιωμένων κειμένων που είναι σε θέση να συμβάλλουν στη ψυχαγωγία των παιδιών και στην πνευματική τους καλλιέργεια, δηλαδή στην ανάπτυξη της ικανότητας για αντίληψη της ομορφιάς, στην ωρίμαση της προσωπικότητας και στη διαμόρφωση ελεύθερης συνείδησης. Η παιδική λογοτεχνία περιλαμβάνει: Κείμενα πρωτότυπης παραγωγής Κριτικά κείμενα, τα οποία εντάσσονται στον ευρύτερο χώρο της Θεωρίας της Λογοτεχνίας και της Κριτικής Eργασίες, οι οποίες προσεγγίζουν την πρωτότυπη παραγωγή της παιδικής λογοτεχνίας κατά τρόπο ερμηνευτικό και διδακτικό. Σε σχέσ ...

Διγενής Ακρίτας

Το αρχαιότερο μνημείο της λόγιας νεοελληνικής λογοτεχνίας είναι το Έπος του Βασιλείου Διγενή Ακρίτα. Σύμφωνα με την άποψη του Ν. Πολίτη, που την ακολουθούν πολλοί μελετητές, το Έπος τον Διγενή Ακρίτα εκφράζει τα ιδεώδη και τους πόθους του ελληνικού γένους. Ο Βασίλειος Διγενής Ακρίτας είναι γνωστότερος από τους ήρωες των ακριτικών τραγουδιών και πρωταγωνιστής ενός έμμετρου αφηγηματικού βιβλίου του 9ου-10ου αι., το οποίο είναι γνωστό ως Διγενής Ακρίτης ή Έπος του Διγενή Ακρίτη. Σύμφωνα με τον μύθο ήταν ένας από τους Ακρίτες, τους φρουρούς των Βυζαντινών συνόρων και απέκτησε το προσωνύμιο Διγ ...

Ταξιδιωτική λογοτεχνία

Με τον όρο "ταξιδιωτική λογοτεχνία" χαρακτηρίζουμε συνήθως το πεζογραφικό είδος, στο οποίο οι συγγραφείς αναπλάθουν λιγότερο ή περισσότερο φαντασιακά έναν τόπο που έτυχε να επισκεφτούν κάποια στιγμή στο παρελθόν. Αυτά τα έργα μεταφέρουν τις ταξιδιωτικές εντυπώσεις των συγγραφέων, αλλά πολλές φορές απέχουν πολύ από την πραγματικότητα. Είναι γραμμένα με ένα ιδιαίτερο ύφος και τεχνική, ενώ έχουν έντονο το προσωπικό και υποκειμενικό στοιχείο, πράγμα που τους δίνει λογοτεχνική αξία και τα κάνει να ξεχωρίζουν. Η ταξιδιωτική λογοτεχνία γεννήθηκε μέσα από το κλίμα του περιηγητισμού, που επικράτησε ...

Εταιρία Ελλήνων Λογοτεχνών

Η Εταιρία Ελλήνων Λογοτεχνών ιδρύθηκε το 1934. Έδρα της είναι η Αθήνα και μέλη της επαγγελματίες συγγραφείς. Σκοπός και το έργο της είναι "η παραγωγή πνευματικού και πολιτιστικού έργου ενώ αγωνίζεται και για τα δικαιώματα των Ελλήνων λογοτεχνών". Πρώτος πρόεδρος της ήταν ο Γρηγόριος Ξενόπουλος, από το 1934 ως το 1937. Την περίοδο 1967-1974 εξαιτίας της χούντας, η Εταιρία ανέστειλε το έργο της. Τα ονόματα με πλάγιους χαρακτήρες δηλώνουν ότι τα πρόσωπα είναι εν ζωή.

Γερμανική λογοτεχνία

Ως γερμανική λογοτεχνία θεωρείται η λογοτεχνία γραμμένη στα γερμανικά γενικά, αλλά περισσότερο η λογοτεχνία που αναπτύχθηκε στη Γερμανία ως ενιαίο πολιτιστικό και κοινωνικό κράτος.

Ύμνος

Ο ύμνος είναι λογοτεχνικό, ποιητικό είδος που καλλιεργείται από την αρχαιότητα έως σήμερα. Ο ύμνος εγκωμιάζει ένα θεό, έναν ήρωα ή έναν άγιο και το ύφος και το περιεχόμενό του είναι πανηγυρικού χαρακτήρα. Με άλλα λόγια, οι ύμνοι περιέχουν ευχαριστίες για διάφορους λόγους στους θεούς, ή εγκώμια για τους αγίους και επινίκιες ευχές για τους ήρωες. Ειδικότερα, στα ομηρικά χρόνια, υπήρχαν οι ομηρικοί ύμνοι, ενώ οι ύμνοι υπήρξαν το κατεξοχήν είδος της λυρικής ποίησης. Ένα είδος ύμνου ήταν ο παιάνας, που, ενώ αρχικά είχε στόχο τη σωτηρία και τη λύτρωση, τη θεραπεία από την ασθένεια και αποδιδόταν ...

Ανέκδοτο

Το ανέκδοτο είναι μια σύντομη, αποκαλυπτική αφήγηση ενός μεμονωμένου ατόμου ή ενός περιστατικού. Περιστασιακά εύθυμα, τα ανέκδοτα διαφέρουν από τα αστεία, επειδή ο πρωταρχικός σκοπός τους δεν είναι απλά να προκαλέσουν γέλιο αλλά να αποκαλύψουν μια γενικότερη αλήθεια, χαρακτηρίζοντας κάποιο άτομο, αποκαλύπτοντας συγκεκριμένες ιδιορρυθμίες ή χαρακτηριστικά, πρόσωπα, τόπους ή πράγματα, μέσα από τις συγκεκριμένες λεπτομέρειες μιας σύντομης αφήγησης. Το ανέκδοτο μπορεί να είναι αληθινό ή φανταστικό και η ανέκδοτη απόκλιση είναι ένα κοινό χαρακτηριστικό των λογοτεχνικών έργων. Ακόμη και τα προφο ...

Αναμετάφραση

Ο όρος αναμετάφραση αναφέρεται στην πράξη της "μετάφρασης ενός έργου που έχει ήδη μεταφραστεί στην ίδια γλώσσα" ή στο ίδιο το αναμεταφρασμένο κείμενο. Η αναμετάφραση των κλασικών λογοτεχνικών έργων και θρησκευτικών κειμένων είναι συχνή. Αναμετάφραση μπορεί να πραγματοποιηθεί για πολλούς λόγους, π.χ. για να επικαιροποιηθεί μια παρωχημένη γλώσσα, προκειμένου να βελτιωθεί η ποιότητα της μετάφρασης, προκειμένου να αιτιολογηθεί μια αναθεωρημένη έκδοση του κειμένου-πηγή, ή επειδή ο μεταφραστής επιθυμεί να παρουσιάσει μια νέα ερμηνεία ή δημιουργική απάντηση σε ένα κείμενο. Αυτό είναι πιο συχνό στ ...

Αρκαδισμός (καλλιτεχνικό ρεύμα)

Ο Αρκαδισμός είναι λογοτεχνικό και ευρύτερο καλλιτεχνικό ρεύμα. Με αφετηρία την Αναγέννηση χαρακτηρίστηκε από τη διάκριση της Ελληνικής Αρκαδίας ως ιδεατού τόπου. Τα καταπράσινα βουνά, τα πλούσια νερά, οι μυθικές τοποθεσίες, οι εκθαμβωτικές κοιλάδες έκαναν τους ανθρώπους να πιστεύουν ήδη από την αρχαιότητα ότι η Αρκαδία ήταν ένας ονειρικός τόπος. Η εμφάνιση του Πάνα στην Ελληνική Μυθολογία ανάγεται στον 7ο αιώνα π.Χ. σύμφωνα με την οποία γεννήθηκε στο Λύκαιο όρος της Αρκαδίας. Ποιητές όπως ο Θεόκριτος και ο Βιργίλιος έπλασαν ουσιαστικά μια ουτοπική χώρα, όπου οι βοσκοί διατηρούσαν τα αγνά ...

Ο Άνθρωπος που Πούλησε τον Ίσκιο του στον Διάβολο

Ο Άνθρωπος που Πούλησε τον Ίσκιο του στον Διάβολο είναι τίτλος βιβλίου του εξόριστου στη Γερμανία Γάλλου αριστοκράτη Adelbert von Chamisso, που γράφτηκε το 1814 υπό μορφή νουβέλας. Η υπόθεσή του είναι αλληγορική, καθώς περιγράφει τις αντιξοότητες που συναντά στη ζωή του ο βασικός πρωταγωνιστής Peter Schlemihl όταν συνειδητοποιεί τις επιπτώσεις που έχει πάνω του, η απόφασή του να πουλήσει τον ίσκιο του στον Διάβολο, με αντίτιμο ένα πορτοφόλι που δεν αδειάζει από χρήματα, ποτέ. Οι προσωπικές και κοινωνικές επιπτώσεις της πράξης του είναι τόσο ολέθριες, ώστε πολύ γρήγορα μετανιώνει για ότι έκ ...

Εισαγωγική παράγραφος

Η εισαγωγική παράγραφος είναι η εναρκτήρια παράγραφος ενός άρθρου, δοκιμίου, βιβλίου, κεφαλαίου, ή άλλου γραπτού έργου που συνοψίζει τις κύριες ιδέες.

Επιστολικό μυθιστόρημα

Επιστολικό ή επιστολογραφικό μυθιστόρημα αποτελεί η πλασματική, συνήθως επιστολή, η αλληλογραφία. Διακρίνεται σε μονολογικό και πολυλογικό. Είναι υποείδος της αισθηματικής πεζογραφίας και ανθίζει στην Ευρώπη τον 16ο-18ο αιώνα. Παράδειγμα ελληνικού επιστολικού μυθιστορήματος αποτελεί ο Λέανδρος του Παναγιώτη Σούτσου.

Η Μυστηριώδης Νήσος

Η Μυστηριώδης Νήσος είναι περιπετειώδες επιστημονικό μυθιστόρημα του Ιουλίου Βερν το οποίο, ουσιαστικά, αποτελεί τη συνέχεια προηγούμενου έργου του ίδιου συγγραφέα υπό τον τίτλο 20.000 Λεύγες κάτω από τις Θάλασσες. Γράφτηκε και κυκλοφόρησε για πρώτη φορά στη Γαλλία το έτος 1874 από τον εκδοτικό οίκο του Pierre Jules Hetzel. Η αρχική έκδοση περιείχε ορισμένες γκραβούρες του Γάλλου ζωγράφου Jules-Descartes Ferat. Το μυθιστόρημα μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο, την τηλεόραση και το ραδιόφωνο. Το έργο θεωρείται ότι περιέχει επιρροές από τα, παρόμοιας θεματολογίας, μυθιστορήματα Ροβινσών Κρούσος ...

Ο Τελευταίος Πειρασμός

Το Ο Τελευταίος Πειρασμός είναι έργο ιστορικής μυθοπλασίας του Νίκου Καζαντζάκη. Εκδόθηκε το 1955 και περιέχει συνολικά 506 σελίδες. Το βιβλίο εκδόθηκε αρχικά στη Νορβηγία και Σουηδία. Στο βιβλίο βασίζεται η ομώνυμη ταινία του 1988. Επίσης, το βιβλίο έχει λογοκριθεί και προκάλεσε διαμάχες. Το έργο γράφτηκε σε μια πρώτη μορφή το 1942 στην Αίγινα, με τίτλο "Τ απομνημονεύματα του Χριστού". Η τελική μορφή του ολοκληρώθηκε στην Αντίμπ το 1950-1951. Το μυθιστόρημα αφιερώνεται στη "Μαρία Βοναπάρτη, συγγραφέα, την πριγκίπισσα Γεωργίου της Ελλάδος".

Ο Χριστός ξανασταυρώνεται (μυθιστόρημα)

Το μυθιστόρημα Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται είναι έργο του Νίκου Καζαντζάκη που έχει σχέση με την θρησκεία του Χριστιανισμού. Δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά το 1948 και εκδόθηκε το 1954 από τον εκδοτικό οίκο Δίφρος, ενώ αρχικά κυκλοφόρησε στην Νορβηγία και Γερμανία το 1951. Το βιβλίο έχει μεταφραστεί στα γαλλικά, αγγλικά και ισπανικά. Το βιβλίο διασκευάστηκε στον κινηματογράφο το 1957, σε σκηνοθεσία Ζυλ Ντασσέν και πρωταγωνίστρια την Μελίνα Μερκούρη.

Πεζογραφία

Η πεζογραφία αποτελεί είδος γραφής του πεζού λόγου κατά το οποίο ο συγγραφέας αφηγείται μια ιστορία την οποία παρουσιάζει σε πρώτο ή σε τρίτο πρόσωπο, χρησιμοποιώντας τον διάλογο ή συνδυάζοντας τα προηγούμενα. Σκοπός της είναι να εξυπηρετήσει την κοινή ανάγκη του ανθρώπου για συνεννόηση. Οι συνηθέστερες μορφές της πεζογραφίας είναι το μυθιστόρημα και το διήγημα. Ο λογοτέχνης - συγγραφέας πεζογραφίας ονομάζεται πεζογράφος και οι τεχνικές αφήγησης που χρησιμοποιεί "αφηγηματικός τρόπος".

Ποίηση

Η ποίηση, μία από τις δύο βασικές κατηγορίες του λόγου, του έμμετρου λόγου, έναντι του πεζού λόγου και του διαλόγου και κατεπέκταση της Λογοτεχνίας, ήταν ανέκαθεν δύσκολο να οριστεί και γι΄αυτό έχουν δοθεί διάφοροι ορισμοί ανά τους αιώνες. Σύμφωνα με τον σημαντικό Αργεντινό συγγραφέα Χόρχε Λουίς Μπόρχες, "Ποίηση είναι η έκφραση του ωραίου, διαμέσου λέξεων περίτεχνα υφασμένων μεταξύ τους". Για τη μελέτη της πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής ιστορίας ενός λαού ή ενός τόπου είναι δυνατόν ναναζητηθούν διάφορα σχετικά συγγράμματα που όμως θα οδηγήσουν μακριά από το σκοπό τους αν δεν αναζητη ...